3 ريشه‌هاى فكرى فلسفهء ماركس - بعد از اينكه جدل را طرح كرد و معنايش را گفت يك سخنى از مائو نقل مىكند ، مىگويد : « اين مطلب را هيچ كس بهتر از مائوتسه تونگ بانى مكتب ماركس در چين بيان نكرده است . وى مىنويسد : علت اساسى نشو و نماى هر چيز در برون آن يافت نمىشود بلكه بر عكس در درون آن است ( يعنى يك چيزى اگر بخواهد رشد بكند نياز به علت برونى ندارد كه عقيدهء قائلين به متافيزيك باشد ، مثلًا خدا ، بلكه علتش در درون است . ) اين علت ناشى از سرشت متضاد ملازمِ هر چيز و هر پديده است ( اين تضاد درونى ، خودش باعث رشدش مىشود . ) تضادها هستند كه مولد حركت و نشو و نماى چيزها مىشوند . بدين ترتيب جدل ماديگرا نظريهء متافيزيكى علت برونى را مصممانه رد مىكند . . . همچنين در دنياى نباتات و حيوانات رشد ساده يعنى نشو و نماى كمّى نيز به‌طور اساسى به تحريك تضادهاى درونى انجام مىگيرد . توسعهء جامعه نيز به‌طور دقيق به همين ترتيب است . » « 1 » سخن خاص هگل : ضد هر چيزى از درون خودش جوانه مىزند اينجا توضيحى كه خودش تتمه‌اى از حرفهاى آن جلسه است عرض مىكنم . در مورد اين اصل تضادى كه هگل آورده است و بعد پيروان او آن را بيشتر توضيح داده‌اند گفتيم كه دو مشخِّص دارد

--> ( 1 ) ماركس و ماركسيسم ، ص 19 و 20 . [ مطالب داخل پرانتز از استاد شهيد است . ]